Herkoms

Volgens die  Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) rekords, was Jan Grobler afkomstig van Tangermond wat in Duits bekend staan as Tangermünde, wat destyds geleë was in Brandenburg-Pruisse, en wat vandag deel is van Duitsland.  Brandenburg-Pruisse was ‘n alliansie tussen die Markgraafskap van Brandenburg en the Hertogdom van Pruisse wat bestaan het van 1618 tot 1701.  Die kaart hieronder wys hoe dit gelyk het in 1688 (om en by toe Jan Grobler gebore is) en die rooi pyltjie dui Tangermünde se ligging aan.

Brandenburg-Pruisse teen 1688

Volgens (Grobler, 1987) is daar is geen geboorte rekord vir ‘n Jan Grobler in Tangermünde se kerk registers nie, maar daar is wel ‘n geboorte rekord vir ‘n Christiaan Grobler van 10 Oktober 1678, wie se pa Arnold was.  Verder meld (Grobler, 1987) dat daar geen Grobler sterfte rekords in Tangermünde is vanaf 1642 tot 1800 nie.  In die huweliksregister is daar wel die volgende rekords:

  • Magdalena Grobler; trou op 1688.10.01 met Christiaan Grantzen
  • Anna Grobler; trou op 1689.04.03 met Michael Wagner
  • Dorothea Grobler; trou op 1690.11.25 met Christiaan Schluss

Volgens (Grobbelaar, 2012), is daar geen inskrywings vir Jan (of Johann) Grobler in die Parogiekerk (Protestantse kerk ook bekend as St. Stephanskirche) van Tangermünde se kerkboeke nie.   Om hierdie vraagstuk op te los sal dit nodig wees om sistematies deur al die kerkboeke in die omgewing van Tangermünde te soek.  Alhoewel daar ‘n projek aan die gang is om al die Evangeliese kerkboeke in Duitsland te transkribeer, het hulle tot dusvêr nog nie by die boeke van Tangermünde se omgewing uitgekom nie.  Dit kan ook nodig wees om deur ander kerke (soos Katolieke kerke) se boeke te soek, alhoewel dit onwaarskynlik is dat die VOC Katolieke sou in diens geneem het gegee dit bitter agtergrond tussen Protestante en Katolieke destyds (na die Dertigjarige oorlog).

Volgens die Nationaal Archief in Den Haag verwys die VOC se personeel rekords na plek van geboorte of plek van herkoms in die Monsterrolle:

In een monsterrol vindt men van een opvarende

1. Voornaam en familienaam 
2. Geboorteplaats of plaats van herkomst
3. Rang in het jaar waarop de rol betrekking heeft (“presente qualiteyt”)
4. Jaar van aankomst in de Oost
5. Naam van het schip waarmee hij in de Oost arriveerde (soms staat op deze plaats de vermelding “in dienst” d.w.z. dat de dienaar in Indië is geboren of buiten VOC-dienst in Indië is gearriveerd).
6. Rang bij indiensttreding bij de VOC
Kamer van indiensttreding

In die skeeps soldyboeke verwys die personeelrekord na plek van herkoms:

In een scheepssoldijboek staan in een debet en credit kolom de volgende gegevens betreffende een opvarende:

1. Voornaam en familienaam
2. Plaats van herkomst
3. Rang bij indiensttreding
4. Gage
5. Duur reis naar Indië
6. Eventuele vermelding betreffende het maken van een testament of een “maandceel”
7. Eventuele kosten uitrusting of eventuele uitkeringen door de VOC in de Republiek aan familie, laatste uitkering aan de opvarende, overlijdensdatum, of vertrekdatum uit Indië

Ook van http://www.gahetna.nl/collectie/index/nt00444/veelgestelde-vragen#v4:

9. Ik heb in de archiefdienst van de plaats waar volgens de database de opvarende vandaan komt, geen gegevens over de opvarende kunnen vinden.

De plaats van herkomst is niet in alle gevallen de geboorteplaats van de opvarende. Soms kan het ook zijn laatste woon- of verblijfplaats zijn.

Tangermünde kan dus nie positief geïdentifiseer word as Jan Grobler se geboorteplek nie maar ten minste as sy plek van herkoms met sy indienstrede by die VOC.  Jan Grobler kan ook dalk afkomstig wees van Grobleben – ‘n aangrensende dorp wat vandag ‘n voorstad van Tangermünde is, of die nabygeleë Tangerhütte.

(Grobler, 1987) haal ‘n onbekende bron (ek vermoed dit is Pama) aan as volg: “Christiaan Grobler is die stamvader van die Groblers of Grobbelaars in Suid Afrika.  Hy is gebore op 10 Oktober 1678 in Tangermünde , Duitsland …”.  Desnieteenstaande al die onsekerhede, word Jan Grobler se geboortedatum aanvaar as 10 Oktober 1678 in beide (Malherbe, 1966) en (Grobler, 1987) en het deurgepropageer na vele ander studies.

Dit is wel redelik seker dat Jan Grobler ‘n Duitser was synde sy gebruik van Duitse alphabet en skryfwyse.

In die Duitse stamregister wat bestaan uit 212 volumes (Koerner. Görlitz, 1889 – 2.1889; 3.1894 – 18.1910) is daar net een verwysing na Grobler naamlik Marie Gröblerz wat op 10 Okt 1687 getroud is met Peter Lüpnitz in Schönfließ.  Schönfließ was destyds in Pruisse en later geïnkorporeer in Koningsberg, wat Kaliningrad geword het nadat Rusland dit beset het.  In hierdie deel van die wêreld oorvleuel die Duitsers en Slawiese mense.  Die spelling van Gröblerz met ‘n “z” aan die einde is tipies Pools, wat kan impliseer dat sy van ‘n Poolse familie afkomstig was.  Die rede hoekom daar nie meer Groblers in hierdie stamregister is nie, is heel waarskynlik omdat dié stamregister eksklusief bedoel was vir die adelstand – die opstellers het nie belangestel in gewone mense nie (implisiet neem ek aan Grobler was nie deel van die adelstand nie).

Marie Gröblerz wat op 10 Okt 1687 getroud is.

Daar is Grobler rekords in Duitse genealogiese studies (Verein für Computergenealogie, n.d. en  familysearch.org) van Groblers in dieselfde tydvak as Jan Grobler  maar wat ek tot dusver nog nie  kon koppel nie:

  • Ann Cathrin Grobler, 13 Aug 1745, Sanne (bei Arneburg)
  • Anna Catharina Grobler, 1680, Jerichow, Sachsen, Preussen
  • Carl Friederich Grobler, 1685, Tangermünde, Duitsland
  • Christoph Hans Grobler, 13 Apr 1731, Sanne (bei Arneburg)
  • Dietrich Hermann Grobler, 27 Apr 1743, Sanne (bei Arneburg)
  • Dorothea + Zwillingsschwester. Grobler 21. Mar 1744, Sanne (bei Arneburg)
  • Joh. Georg Grobler, 1670
  • Josef Grobler, 1691, Ulm, Donau, Wuerttemberg, Germany
  • Paul Grobler, 1660, Jerichow, Sachsen, Preussen
  • Cathrin Dorothee Grobler (Grobleben). 15 Dec 1729. Sanne
  • Elisabeth Veronika Beniga Grobler (Grobleben), 2 Oct 1727, Sanne
  • Hans Grobler (Grobleben), 1698, Sanne
  • Hans Grobler (Grobleben), 1550, Sanne
  • Mathias Grobler (Grobleben) 1660