VOC Dokumentasie

Vanaf Grobler
Jump to navigation Jump to search

Inleiding[wysig]

Die VOC het 5-jaar kontrakte aangegaan met werknemers. Die kontrak tydperk het eers begin wanneer die werknemer in die Kaap of Batavia aangekom het, alhoewel hulle betaal is vir die tyd aan boord. Die tyd aan boord is slegs gereken vanaf die dag wat die skip uitgeseil het - die tyd wat hulle geneem het om die skip te laai en om te wag vir gunstige winde om te kon seil het nie getel as diens verrig nie - dit kon weke gewees het. Die werknemers het ‘n twee maande voorskot op hulle gasie[1] gekry in kontant. Terwyl hulle aan boord was is hulle rekeninge gekrediteer met hulle volle verdienste. Na aankoms in die Kaap of Ooste, het diegene wat nog skuld gehad het by die VOC slegs twee maande se gasie per jaar in kontant gekry - in Februarie en Augustus. Diegene wat se skuld afbetaal was kon 'n maksimum van 4 maande se gasie in kontant kry. Hulle het gratis verblyf en brood rantsoene gekry. Aan die begin van die maand het hulle 28 stuiwers kosgeld gekry en in die middel van die maand 28 stuiwers susidiegeld[2]. Die res van hul verdienste is gekrediteer teen hulle rekenings. Sodoende kon 'n kredietbalans opgebou word wat aan die einde van die kontrak na die sluiting van die rekening betaalbaar was. Uitbetalings is slegs gemaak in Nederland, so die werknemer moes of terugkeer na Nederland om sy betaling te ontvang, of reël dat ‘n agent of tussenganger - deur hom gemagtig - die betaling namens hom ontvang. Kontrakte kon hernu word.

Skeepssoldyboek[wysig]

Die VOC dokumentasie is in die Hof van Ilpendam se Grootboek en Joernaal van 1705[3] wat oor die algemeen na verwys word as die "skeepssoldyboek". Elke werknemer het 'n twee-bladsy rekening gehad in die skeepssoldyboek. Jan Grobler is geregistreer as “Jangroeplaarvantangermond” in die Alphabet Generaal[4] wat volgens naam georden was en nie volgens van soos vandag gebruiklik is nie. Die rekening (bladsy) nommers was min of meer invers volgens rangorde m.a.w. hoe hoër die rang, hoe kleiner die nommer. Jan Groeplaar se nommer was 176 (regs onderlangs).

Alphabet Generaal inskrywing vir Jan Groeplaar van Tangermond


Jan Groeplaar se rekening is hier onder. Aan die linkerkant word skuld en uitbetalings aangedui. Aan die regterkant is krediet vir verdienste of betalings van skuld. Sien die transkripsie hier onder vir details.

Jan Groeplaar van Tangermond se rekening in die Hof van Ilpendam se skeepssoldyboek.


Die skeepssoldyboek bevat 'n magdom van inligting. Die skip se naam, VOC Kamer en jaartal word in the titel aangedui: Hof van Ilpendam van die Kamer Amsterdam in 1705. Links bo is die eerste inskrywing, naam, plek van oorsprong en rang: Jan Groeplaar van Tangermond, Soldaat. Onder die naam sou erfgename gespesifiseer word as 'n testament, en ook 'n maandbrief indien van toepassing. Die maandbrief het betalings gespesifiseer aan afhanklikes (gewoonlik die vrou van die werknemer) in Nederland. Die betalings is gemaak teenoor die werknemer se verdiende krediet. In die geval van Jan Groeplaar is geen testament of maandbrief gespesifiseer nie waarvan afgelei kan word dat hy geen afhanklikes of erfgename gehad het nie en ongetroud was.

Linkerkant[wysig]

Die datum van die eerste grootboek inskrywing is Adij 10:n Maij[5] wat die datum van vertrek was: 10 Mei (1705). Die inskrywing is vir skuld aan die de Edele Compagnie van f18 wat die voorskot was van 2 maande se gasie op de hand teen f9 per maand (dus het hy f9 per maand verdien) wat kontant uitbetaal is. Hierdie handgeld was bedoel om sy onkostes te dek vir 2 maande se wagtyd voor die skip vertrek het. Dié geld sou dadelik opgeëis word deur die sielverkoper wat losies aan hom sou verskaf het in Amsterdam.

f het aanvanklik die geldeenheid floryn aangedui maar in gebruik gebly later om ook die geldeenheid gulden aan te dui wat die floryn vervang het.  Verder is daar 20 stuiwers in een gulden, en 16 pennings in een stuiwer.

Die tweede grootboek inskrywing gedateer 10 Mei vir die bedrag van f150 is vir skuld aan Jan Jansz: (Janszoon). Hierdie bedrag was vir sy kis en uitrusting. Jan Janszoon was dus 'n sielverkoper wat vir Jan Groeplaar toegerus het en aan die VOC gelewer het as kandidaat wat aanvaar is. Die VOC het vir Jan Janszoon 'n skuldbrief (transportbrief) uitgereik van f150 teen Jan Groeplaar se toekomstige verdienste[6]. Jan Groeplaar se totale skuld was dus f168 wat hom bykans 19 maande sou vat om terug te werk.

Op 19 Desember 1707 word f110 aan Barent Willems[7] betaal as deel van die f150 skuld op die transportbrief, wat hy waarskynlik gekoop teen 'n redelike afslag. Op 11 Desember 1709 word die uitstaande f40 aan Willems betaal. Die transaksie word geteken deur C. Wamelingh van die Kamer Amsterdam en Barent Willems wat net 'n kruisie kon trek (dus ongeletterd).

Op 4 September 1715 word die bedrag van ƒ587:13:4 uitbetaal aan die ene Willegonda de Wilde, Jan Groeplaar se gemagtigde[8]. Dit is onbekend wat die verwantskap tussen Jan Groeplaar en Hillegonda de Wilde sou wees, indien enige. Dit is ook onbekend of hy ooit sy geld gekry het. Die transaksie is onderteken deur Hillegonda de Wilde en Hendrik Cramer van die Kamer Zeeland.

[f00000] [Linkerkant] In’t Schip T Hoff van Ilpendam voor Amsterdam A:o 1705 [f00000] 176
Jan Groeplaar van Tangermond Zoldaat
Adij 10:n Maij A:n d’ E: Comp: over 2 : gagie op de hand a ƒ9 p:r m:t 1f: ƒ 18:–:–
Adij 10:n Maij Idem over schult aan Jan Jansz: ƒ150:–:–
ƒ168:–:–
1707 19 Dec:s ƒ110:– aen Barent Willems sijn act:r voldaen in dese op f:o 206 ƒ110:–:–
1709 11 Dec:s ƒ40:– betaelt aen Barent Willems sijn ƒ40:–:–
1251 n:o 398 Oct:r In vold: borge C: Wamelingh Camer A: ’t mercq X van Barent Willems[,] C: Wamelinck
1715 4 Sept:s ƒ587:13:4 op dato b:t ordre van d’ Heer van Gerven beit aen Hillegonda de Wilde sijne gem: onder borghtoght van Hend: Cramer Camer Z: die asumeert de Compt:
1341 n:o 31 wegens dese betaeling te indemneeren – renuncieerende de beneficien ordinis et execusionis den effecte verstaende ’T oirconde get:t
Hillegonda de Wilde Hend: Cramer ƒ587:13:4

Regterkant[wysig]

Die eerste transaksie aan die regterkant is gedateer 24 8ber[9] 1705. Op hierdie dag, 24 Oktober 1705 het Jan Groeplaar en 16 van sy makkers die skip verlaat en aan land gegaan. Dus is Jan Groeplaar sedert 24 Oktober 1705 gevestig op die vasteland van Afrika. Hy word gekrediteer met ƒ49:10 wat sy gasie was vir 5.5 maande[10] vanaf hulle vetrek uit Texel op 10 Mei tot 24 Oktober - uitgewerk teen ƒ9 per maand[11]. Die inskrywing Idem te quaat[12] is sy oorblywende skuld van ƒ118:10:– op hierdie datum. Die rekening aangaande die reis na die Kaap word hier afgesluit.

Die rekening aangaande die verblyf aan die Kaap volg onder bogenoemde, maar in 'n ander formaat (twee kolumme vir debiet en krediet). Die eerste inskrywing is vir ult:o Aug:to[13] wat beteken 31 Augustus 1706 en noteer na 10 maande aan die Kaap is sy saldo ƒ40:19:8 te quaat. Dit impliseer sy skuld het verminder van ƒ118:10:– met ƒ77:10:08 wat dus sy verdienste was. In 1706 word hy gekrediteer met ƒ150 "wegens d’ Ingediende schult", so dit sou impliseer dat hy al sy skuld teruggewerk het voor 1707.

In 1707 kry hy net ƒ43:–:4 krediet vir die jaar, wat ongeveer 5 maande se gasie is. Ek vermoed hy het dalk kontant uitbetaling gekry vir die res. Moontlik het hy aangedring op die 4 maande se kontant wat hy kon trek nadat sy skuld afbetaal is. Die transaksie het 'n verwysing na f: 147, maar tot dusver kon ek nog nie uitvind na watter dokument dit verwys nie.

Van 1708 tot 1712 word hy gekrediteer met ƒ92:14:– per jaar. Die verskil tussen dit en ƒ108 (12 X 9) is die kosgeld wat uitwerk op ƒ1:05:08[14]. per maand dus die netto gasie was ƒ7:14:08 per maand.

Op 31 Julie 1713 gaan hy op lening as 'n boerekneg. Hy kry krediet van ƒ81:3 vir 11 maande se werk en daarna word sy gasie opgeskort.

Op 29 Januarie 1715 word Jan Groeplaar 'n vryburger.

Die laaste inskrywing sê Jan Groeplaar is oorlede op 8 Augustus 1735 sonder testament en laat sy vrou en kinders na.


[Regterkant] In’t Schip T Hoff van Ilpendam voor Amsterdam A:o 1705 [f00000] 176
Jan Groeplaar van Tangermond Zoldaat
[1705] 24 8ber: P:r d’ E: Comp: ƒ49:10 over 8 ½ m:t gagie a ƒ9 p:r m:t verdient zedert aen 10:n Maij dat uijt Texel zij geseijlt tot heeden dat aan Cabo de Goede hoop aan lant gaat 1 f: ƒ49:10:–
24 8ber: Idem te quaat ƒ118:10:–
ƒ168:–:–
1706 ult:o Aug:to over 10 m: op Caep f: 222 teq:t ƒ40:19:8
Credit ƒ150:– wegens d’ Ingediende schult ƒ150:–:–
1707 ult:o Aug:to ƒ43–:4 rest van 12 m: op de Caep f: 147 ƒ43:–:4
1708 ult:o De:s ƒ92:14:– rest van 12 m: op de Caep f: 109 ƒ92:14:–
1709 ult:o De:s ƒ92:14:– rest van 12 m: op de Caep f:o 85 ƒ92:14:–
1710 ult:o De:s ƒ92:14:– rest van 12 m: op de Caep 76 f: ƒ92:14:–
1711 ult:o De:s ƒ92:14:– rest van 12 m: op de Caep 65 f: ƒ92:14:–
1712 ult:o De:s ƒ92:14:– rest van 12 m: op de Caep 56 f: ƒ92:14:–
1713 ult:o Julij ƒ81:3:– rest van 11m: op de Caep dat met stilstaende gagie in leningh gaet, en continueert sodanigh ult:o Aug:o 1713 46 f: ƒ81:3:–
1714 ult:o Aug:o continueert in leningh op de Caep f:o 40
1715 29 Januarij burgher geworden per Caep f:o 35
1718 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 38
1719 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 37
1720 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 35
1721 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 33
1723 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 27
1724 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 26
1727 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 20
1728 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 21
1736 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 12
1737 ult:o Aug:o continueert per Caep f:o 12
Is 8 Aug:o 1735 sonder testam:t vrouw en kindereren nalatende, overleeden, sijnde sulx doenmaals aant Comptoir niet bekent gemaakt, als per ’t Caapse vrijboek:n de A:o 1738 J:e 11.
ƒ737:13:4

Kontrak met Maasdorp[wysig]

Aanstelling van Gemagtigdes[wysig]

Oorspronklike Transkripsie
GROBBELAAR GEM01.jpg
145 C:H: Baumont

Huijden den 19:en Februarij A:o 1715
compareerde voor mij Hugo van der Meer Pietersoon,
eerste geswoore clercq ter politijcque Secretarije, alhier
aan Cabo de goedehoop ter presentie van de naar=
genoemde getuijgen Jan Groepelaar van Tangermun=
de, burger deser Colonie, de welke verklaarde te constituee=
ren, en in der beste forma magtigh te maken,
als doet in kragte deeses, de heer Johannis Visser
Volkers, coopman tot Amsterdam benevens sijne
huijsvrouw Juff:r Hildegonde de Wilde gesamentlijk
ofte een ijder int bisonder, cum potestate
substituendi, speciaalijk omme in sijn constituants
name en van sijnent weegen van haar Ed:le groot
agtb: de heeren bewinthebberen ter Camer Amsterdam,
met behoorlijke eerbiedigheijt, te innen, vorderen
ende te ontfangen, sodanige somma van vijff
hondert, seven en tagtigh guldens, dertien stuijvers en
vier penn: als den constituant van d’ nederlandsche
g’octroijeerde oostindische Comp:e suijver was
competeerende en te goet behouden heeft, op seven
stuks origineele annexe soldij reeke: namentl:
Een origineele reke: geslooten int Casteel de goede
hoop adij ultimo Aug:s 1707 en geteekent

GROBBELAAR GEM 02.jpg
door J. Cruse, met een soldo van ƒ43:–4:–
Een d:o d:o geslt: en get: als boven adij ultimo
Aug:s 1708 met een credit van ƒ92:14:–
Een d:o d:o geslt: en get: als boven, adij ultimo
Aug:s 1709, waar op te goet ƒ92:14:–
Een d:o d:o geslt: en get: als boven, adij ult:o
Aug:s 1710, te goet ƒ92:14:–
Een d:o d:o geslt: en geteekent als boven adij
ultimo Aug:s 1711, met een credit van ƒ92:14:–
Een d:o d:o geslt: en get: als boven, adij ult:mo
Aug:s 1712, waar op te goet ƒ92:14:–
nog Een d:o d:o geslt: en get: als boven,
adij ultimo Julij 1713 met een soldo van ƒ81:3:–___
Somma ƒ587:13:4

Versoekkende den constituant dier halven gantsch
nedrigh, dat haar Ed:le groot achtb:r de heeren
bewinthebberen ter Camer vermelts, goede geliefte
zij, gemelte somma aan sijn gemagtigden
als voorsz: te laten voldoen, sullende ’t selve haar
Ed:le groot achtb: voor goede betalinge valideeren,
approbeerende wijders alle ’t geene
hier inne door desselfs gemagtigdens sal werden
gedaan en verrigt, zodanigh en in diervoege,
Even of door hem zelfs gedaan zal sijn, niet
tegenstaande hier inne eenige nader off

GROBBELAAR GEM 03.jpg
Selteks

Lening van Jan Meijndersz: Kruijwagen de oude[wysig]

Oorspronklike Transkripsie
GROBBELAAR Lening 01.jpg
16 R: Tulbagh

Huijden den 4:e Februarij 1726
Compareerde voor mij Josephus de Grandpreez,
eerste geswoore Clercq ter politicque Secretarie
alhier aan Cabo de Goede Hoop ten presentie van
den naargen: landbouwer Jan Grobelaar,
dewelke bekende wel en deugdelijk schuldig
te weesen, aan ende ten behoeve van den
burger Jan Meijndersz: Kruijwagen de oude,
de somma van hondert en twintig rd:s Indische
valuatie, spruijtende ter saake van deugdelijke
geleende en aan des comparants eijgen handen toegetelde
penningen renuntierende dierhalven de exceptie van
ongetelde gelde welke voorsz: somma van rd:s
120:– den comparant bij deese beloofde en aannam
te zullen voldoen en betaalen aan gezegde Kruijwagen
ofte zijne ordre, met een intrest van 6 rd:s in’t
jaar heden ingaande, en geduurende zoo lange
ende ter tijt de geheele hooft zomma zal
afgelost ende gequeten zijn, ’t welk den
comparant na behoorlijke weederzijdse
waarschouwinge van drie maanden bevoorens
vermag en ook zal moeten doen, niets als dan in
eener somma in goeden gangbaeren en gepermitteerden

gelde
GROBBELAAR Lening 02.jpg
gelde opleggende en betaalende meergemelde

capitaal beneevens zoodanige verloopene renten
als na rato des tijts verscheenen en nog onbetaald
zullen zijn, tot securiteijt van dien verbind den
comparant zijn persoon, mitsgaders alle hebbende
en nog te verkrijgene goederen zoo roerende als
onroerende geene exempt alle deselve ende de
keure van dien submitteerende ten bedwang en
executie van alle ’s heeren regten ende regteren en
wel specialijk de judicatuure van den E: Agtb:
raad van Justitie deeses gouvernements.
Dat aldus passeerde ter Secretarie voorn:
ten overstaan van d’ adsistenten Pieter Steenmets
en Pieter Drewes als getuijgen.

Als getuijgen: Jan Grobler
P:r Steenmets In kennisse van mij:
P:r Drewes J:s de Grandpreez
E.g. Clercq

Transportakte van Landskroon[wysig]

Hier is die transportakte van Jan Grobler se aankoop van die plaas Lanskroon in die Drakenstein distrik [met dank aan Paul de Villiers van Landskroon en Hennie de Vos, geskiedkundige]:

Oorspronklike Transkripsie
Transport akte 1.jpg
117. R: Tulbagh

Compareerde voor ons ondergetek:
gekommiteerdens uijt den E: Agtb: Raad van
Justitie deses gouvernements in steede van
scheepenen, den landbouwer Jan Grobbelaar
dewelke bekend wel en deugdelijk schuldig
te weesen aan ende ten behoeve van den
burger Jan Meijndertsz: Cruijwagen de oude,
een somma van negenduijsent en een hondert
guldens Indische valuatie, spruijtende ter
sake van cooppenn: over coop en transport
van seker plaats ofte hofsteede genaamd
Landskroon gelegen onder ’t district van
Drakensteijn, mitsgrs: eenige losse goederen
[alles] breder gemelt in ’t transport van dien op
heeden voor ons gecommitteerde as meede wettig
gepasseert, welke voorsz: somma van ƒ9100:–
den comp:t bij desen beloofde ende aannam
te sullen voldoen en betaalen aan gesegde
Cruijwagen d’ oude ofte ordre in agt paaijen
ofte termijnen, waar van de eerste ter somma
van elk hondert een en veertig guldens gem:
valuatie, sal komen te verscheijnen heden over

                                         een
Transport akte 2.jpg
een jaar ende de andere seven paijen ider

ter groote van elk hondert sevenendertigh
voorn: guldens een jaar na malkanderen,
soodanig dat de laaste paij sal moeten wer[den]
betaalt in ’t jaar 1734 en dat in goede en
leverbaare wijn, de legger gerekent tegens
vijf en twintig Rd:s ’t stuk; tot securiteijt
dien verbind den comp:t tot een speciaal
hijpotheecq ’t voorsz: verkogte en aan hem
getransporteerde en voorts generaalijk sijn
persoon en goederen soo roerende als onroer[ende]
hebbende ende nog te verkrijgene geene uijt=
gesondert, alle deselve ende de keure van
dien, submitteerende ten bedwangen executie
van alle ’s heeren regte ende regteren en
wel in sonderheijd de judicatuure van den
E: Agtb: Justitieelen Raad des gouvernements.
In teeken der waarheijd hebben wij
gecommitteerdens desen benevens den comp:t
ende den Eerste Clercq meede gesubschr[...]
en met ’s Comp:s cachet doen besegelen.

                                    Aldus
Transport akte 3.jpg
Aldus gedaan ende verleeden ter Secretarije

van Politie alhier aan Cabo de Goede Hoop,
in ’t jaar onses Heeren duijsent sevenhondert
ses en twintig op den vierden dag der maand Februarij.
Als gecommitt:s Jan Groblar
T: Rhenius In kennisse van mij
H:k Swellengrebel J:s de Grandpreez E:g: Clercq

Huijden den 22:n Maart 1735
compareerde voor mij Willem van Kerkhoff, eerste
geswoore clercq ter Politicque Secretarije alhier
aan Cabo de Goede Hoop, present de naargen: ge=
tuijgen den burgerraad Johannes Cruijwagen
wettige houder deses nevenstaande s[ch]uldbrief
volgens seeker donatie intervivos van wijlen des=
selfs vader Jan Mijndertsz: Cruijwagen de oude, op
den 28 Novemb:r 1726 door den doemaaligen eerste
gesw: clercq Josephus de Grandpreez en getuijgen
ten voordeele van hem gepasseert, dewelke versogt
vermits de prompte voldoening van dien, dat de
selve mogte werden gerojeert, soo geschied sulx bij
deesen actum ter Secretarijs voorz: datum als boven.

Als getuijgen
P: Tamé J:s Cruijwagen
P: Walravens In kennisse van mij
[W: Herholtz] E:g: Clercq

Boedel[wysig]

Jan Grobler het intestaat gesterf en sy boedel is saamgestel deur die Weeskamer op 30 September 1735[15] .

Oorspronklike Transkripsie
Boedel1 .jpg
Selteks
Boedel2.jpg
Inventaris van alle soodanige goederen als er naargelaten en met er dood ontruijmt is, wijlen den landbouwer Jan Grobbelaer volgens order van den E: Agtbaare Heer President mijn heer Adriaen van Kervel en Heeren Weesmeesteren deeser steede, in bijweesen van de weed:w Geertruij Knoetsen als boedelhoudster dewelk ons ondergeteekende hiertoe heeft versogt namentlijk:
Een plaats ofte hofsteede gen:t Landskroon
geleegen onder het destrict van Drakensteijn
aan de Paarel gewardeert op 4500
2 mansslaeven waarvan de eene out is, tot 310
30 runderbeesten a 20 ider 600
300 schapen onsuijver tot 300
11 groote paarden en vijf veulens tot 330
24 oude leggers te samen
16 leggers wijn tot 400
1 trapbalij
6 emmers, een tregter
1 brandewijns keetel van 1/2 aam groot 24
In t huijs
1 vierkante tavel 7
1 vierkante tavel
1 kist met 3 rakken 9
In de combuijs
3 ijsere potten tot 9
Boedel3.jpg
1 tee keetel
1 comvoor
1 ijsere pan, 1 rooster, 1 drievoet
6 porcelijne schootels tesamen 8
16 porcelijne borden
12 tinne leepels
Op de werf
1 oude wagen tot 100
1 oude ploeg 6
Somma 6974
Deesen boedel is debet
Aan den eerw: predicant Kok 2400:−−
Aan den eerw: Predicant voor 1 jaar intrest 120:−−
Aan de heer Jan Kruijwagen 2500:−−
Aan de daarop verloopene intrest 125:−−
Aan d heer Kruijwagen voor verschoote penn: tot rouwkleeder 93:−−
Aan s:r A. Koele p:r obligatie 600:−−
Aan verloopene renten 6 pc:t 36:−−
Aan deselfde voor 1 stuk linnen 8:4
Aan Adam Hendrik Mulder 425:−−
Aan verloopene intrest 25:6
Aan klatschulden 581:10
Aan Barend Smit 70
Aan Hartmansdorf 100 170:−−
Deesen boedel heeft niets te goet 6914:4
Sulx den boedel te quaat 110:4
Thien kinderen met namen Johannes, Catarina, Cornelia,
Willem, Pieter, Claas,
Geertruij, Dorothea, Koert, en Dirkje
Grobbelaar
nog een kind waarvan de weed: swanger is.
Aldus geinventariseert op voorm: hofsteede
gen:t Landskroon deesen 30:e 7:ber 1735.
Als boedelhoudster: J:B: Baarsenburgh
dit is het merk A:s Grove
van Geertruij Knoetsen
weed:w Jan Grobbelaar
Boedel 4.jpg
Aldus vervolgens getaxeert aan Cabo de
Goede Hoop den 8:e October 1735.
Gecommitteerde Dit X is de handtekening
Weesmeesteren: van de weed: Grobbelaar
Corn:s Eelders
A:m Cloppenburg

Endnotas[wysig]

  1. Loon van 'n arbeider, volgens die HAT. Waarskynlik 'n verouderede term
  2. Karel Schoeman, Armosyn van die Kaap, die wêreld van 'n slavin, 1652-1733, Human en Rousseau, Kaapstad, 2001
  3. Nationaal Archief, Den Haag, Verenigde Oostindische Compagnie (VOC), nummer toegang 1.04.02, inventarisnummer 5549, Hof van Ilpendam: Grootboek en journaal 1705-1705. (VERKORT: NL-HaNA, VOC, 1.04.02, inv.nr. 5549)[1]
  4. Inhoudsopgawe
  5. Adij: op de dag. Latijn ad diem [ook: adij] per VOC-Glossarium, Instituut voor Nederlandse Geschiedenis Den Haag / 2000
  6. Die transportbrief was 'n verhandelbare instrument en betaalbaar aan die houer. Dit verhandeling van transportbriewe was groot besigheid gewees
  7. 'n Barent Willems het in 1699 uitgevaar met die Hof van Ilpendam maar teruggekeer na Nederland waar hy seker in die transportbrief besigheid betrokke geraak het.
  8. Die afkorting gem: kan ook vir gemalin wees wat eggenoot of vrou beteken. Gemalin word egter net gebruik om na die eggenoot van 'n adelike of vorstelike man te verwys wat definitief nie van toepassing op die soldate en matrose in diens van die VOC was nie. Verder word gem: of gemachtigde elders in die soldyboek gebruik om na mans of vrouens te verwys
  9. 8ber is 'n afkorting vir Oktober waar okto Latyns is vir 8 en Oktober was die agste maand in die Romeinse kalender
  10. Let wel dat die 8.5 maande in dié inskrywing foutief is - pper bladsy 271 waar dit bereken word is dit 5.5 maande
  11. Dus 5.5 maande X ƒ9 = ƒ49.5 = ƒ49:10
  12. Idem is Latyns vir "dieselfde" en verwys na die bogenoemde inskrywing dus na die Edele Kompanjie en te quaat dui op kwaad - nie goed nie - want balans is negatief
  13. ult:o is die afkorting vir ultimo. Volgens WNT is dit "Op den laatsten (dag van de maand); eind —. Steeds gevolgd door den naam van een maand of het woord maand."
  14. Hierdie bedrag is ekwivalent aan 1X20 + 5 + 8/16 = 25.5 stuiwers wat verskil van die 2 X 28 = 56 duer Schoeman aangehaal
  15. Inventories of the Orphan Chamber, Cape Town Archives Repository, South Africa, Reference: MOOC8/5.90